Phishing, algorytmy, sztuczna inteligencja, dezinformacja, prawa autorskie, hejt i nieustanna walka o naszą uwagę. Cyfrowy świat szybko się zmienia, a wraz z nim zmieniają się wyzwania, z którymi mierzą się uczniowie i nauczyciele.

Jak rozmawiać z młodymi ludźmi o bezpieczeństwie w sieci? Jak pokazać im, że popularna informacja nie zawsze jest prawdziwa? Jak korzystać ze sztucznej inteligencji tak, aby pomagała myśleć, zamiast zastępować myślenie? I wreszcie – jak tworzyć treści odpowiedzialnie, gdy opublikowanie tekstu, grafiki czy filmu zajmuje dziś zaledwie kilka chwil?

Właśnie tym zagadnieniom poświęcone są webinary przygotowane w ramach bezpłatnego projektu dla nauczycieli „Odpowiedzialni w cyfrowym świecie”.

Tworzą one praktyczną ścieżkę przez najważniejsze obszary współczesnej edukacji cyfrowej: od bezpieczeństwa i prywatności, przez działanie algorytmów i ekonomię uwagi, po sztuczną inteligencję, krytyczne myślenie oraz odpowiedzialność za publikowane treści.

Bezpieczeństwo zaczyna się od własnych cyfrowych nawyków

Pierwszy z webinarów, „Twój cyfrowy dom – jak założyć solidne zamki?”, prowadzi Kamil Śliwowski, trener kompetencji cyfrowych. Spotkanie koncentruje się na trzech silnie ze sobą powiązanych obszarach: bezpieczeństwie, prywatności i uwadze online.

To tematy ważne nie tylko z perspektywy uczniów. Nauczyciele również codziennie korzystają z poczty elektronicznej, komunikatorów, platform edukacyjnych, aplikacji i mediów społecznościowych. Są więc narażeni na phishing, próby wyłudzenia danych, przejęcie kont czy profilowanie.

Podczas webinaru uczestnicy dowiedzą się, jak rozpoznawać próby oszustwa, skuteczniej zabezpieczać konta i ograniczać cyfrowy ślad. Pojawiają się konkretne rozwiązania, takie jak uwierzytelnianie dwuskładnikowe, menedżery haseł czy passkeys.

Ważną częścią spotkania jest również refleksja nad usługami projektowanymi tak, aby zatrzymywać użytkownika przed ekranem jak najdłużej.

Dzięki temu cyfrowe bezpieczeństwo przestaje być abstrakcyjnym zestawem zasad. Staje się elementem codziennych wyborów – zarówno nauczyciela, jak i ucznia.

Jak emocje wpływają na dezinformację? A jak dezinformacja na emocje?

Kolejny webinar poprowadzi Zuzanna Piechowicz – dziennikarka, trenerka, mediatorka i coachka z ponad 15-letnim doświadczeniem, od 2008 roku związana z Radiem TOK FM.

Spotkanie zatytułowane „Emocje jako wyzwalacz dezinformacji. Jak radzić sobie ze strachem, złością i smutkiem, by nie dać się wykorzystywać?” będzie poświęcone temu, jak silne emocje wpływają na to, jak odbieramy, oceniamy i udostępniamy informacje.

Uczestnicy dowiedzą się, dlaczego strach, złość, smutek czy współczucie mogą zwiększać podatność na impulsywne reakcje oraz jak rozpoznawać emocjonalne mechanizmy wykorzystywane w dezinformacji.

Ważnym elementem webinaru będzie prosta zasada: „czuję → stop → sprawdzam” – czyli zatrzymanie się przed reakcją i weryfikacja źródła, kontekstu oraz wiarygodności informacji.

AI powinna uruchamiać myślenie, a nie je zastępować

Sztuczna inteligencja coraz wyraźniej wkracza do szkół. Uczniowie mogą w kilka sekund wygenerować odpowiedź, streszczenie, prezentację lub rozwiązanie zadania. Dlatego coraz ważniejsze staje się nie samo pytanie, czy korzystać z AI na lekcji, ale w jaki sposób z niej korzystać.

Temu zagadnieniu poświęcony jest webinar Agnieszki Kopacz, Nauczycielki Roku 2025, „AI, która uruchamia myślenie. STEAM, krytyczne myślenie i weryfikacja informacji”.

Prowadząca proponuje spojrzenie na AI nie jako na maszynę dostarczającą gotowych odpowiedzi, lecz jako na narzędzie, które może wspierać proces uczenia się.

Sztuczna inteligencja może generować hipotezy, pokazywać różne perspektywy, dostarczać materiału do analizy, pomagać w organizacji zadań czy pełnić rolę „krytycznego recenzenta”. Nie powinna jednak stawać się ostatecznym autorytetem ani ukrytym autorem pracy ucznia.

Kluczowa staje się więc weryfikacja. AI może podać błędny fakt, stworzyć nieistniejące źródło albo przedstawić jednostronną interpretację, a jednocześnie zrobić to w bardzo przekonujący sposób.

Dlatego odpowiedź wygenerowana przez narzędzie powinna być początkiem dalszej pracy: sprawdzenia faktów, źródeł, porównania perspektyw i sformułowania własnego wniosku.

Webinar pokazuje również, jak połączyć takie podejście z metodą STEAM, w której uczniowie zaczynają od rzeczywistego problemu, badają go, projektują rozwiązanie, testują je, poprawiają je i dopiero na końcu wyciągają wnioski.

W czasach nadmiaru treści liczy się odpowiedzialność

Ostatni webinar przesuwa uwagę z odbierania informacji na ich tworzenie. W spotkaniu „Odpowiedzialny twórca – jak budować #CzystyPrzekaz?” dr Marcin Trepczyński podejmuje temat świadomej komunikacji, etyki słowa, odpowiedzialnego korzystania ze sztucznej inteligencji, praw autorskich, factcheckingu, netykiety i hejtu.

To szczególnie aktualne w świecie, w którym generatywna AI pozwala tworzyć ogromne ilości poprawnie brzmiących materiałów w bardzo krótkim czasie. Łatwość tworzenia nie zawsze idzie jednak w parze z jakością.

Dlatego w webinarze pojawia się idea #CzystegoPrzekazu – komunikacji, która wnosi realną wartość zamiast powiększać informacyjny szum.

Zanim opublikujemy kolejną treść, warto zadać sobie kilka podstawowych pytań: czy jest prawdziwa, czy jest wartościowa, czy rzeczywiście jest moja, czy szanuje odbiorcę i jego czas oraz jaki jest właściwie cel publikacji.

To prosty zestaw pytań, który może być jednocześnie bardzo dobrym punktem wyjścia do rozmowy z uczniami o odpowiedzialności za słowo, autorstwie, korzystaniu z AI i kulturze dyskusji w internecie.

Pięć webinarów, jedna kompetencja – cyfrowa odpowiedzialność

Choć każdy webinar dotyczy innego obszaru, razem tworzą spójną opowieść o odpowiedzialnym funkcjonowaniu w cyfrowym świecie.

Najpierw trzeba wiedzieć, jak chronić siebie i swoje dane. Następnie warto rozumieć, dlaczego widzimy określone treści i jak działa środowisko informacyjne. Kolejnym krokiem jest nauczenie się, jak korzystać z AI bez rezygnowania z samodzielnego myślenia. Na końcu pojawia się odpowiedzialność za to, co sami tworzymy, komentujemy i publikujemy.

To kompetencje potrzebne nauczycielom niezależnie od tego, jakiego przedmiotu uczą. Edukacja cyfrowa nie jest już bowiem osobnym tematem, który można zamknąć podczas jednej lekcji informatyki.

Towarzyszy uczniom w czasie wyszukiwania informacji, przygotowywania prac, korzystania z komunikatorów, oglądania filmów, tworzenia treści czy rozmowy ze sztuczną inteligencją.

Rolą szkoły nie musi być dostarczanie gotowej instrukcji obsługi do każdej nowej aplikacji. Znacznie ważniejsze jest rozwijanie nawyku zadawania pytań, sprawdzania źródeł, podejmowania świadomych decyzji i brania odpowiedzialności za własne działania.

Właśnie temu służy projekt „Odpowiedzialni w cyfrowym świecie”.

Webinary są dostępne online i można je oglądać w dogodnym momencie. Dzięki temu mogą być zarówno indywidualnym materiałem rozwojowym dla nauczyciela, jak i punktem wyjścia do rozmowy w gronie pedagogicznym o tym, jak szkoła może przygotowywać młodych ludzi do coraz bardziej złożonego cyfrowego świata.

Partner Fundacja PZU.

DOŁĄCZ DO WEBINARÓW